Lagere scholen in Oost; met Frans Alkemade

Frans Alkemade vertelde op 29 mei bij het Cultuurhistorisch Café over de geschiedenis van lagere scholen in Oost. Die historie loopt parallel met de ontwikkeling van de wijk Utrecht Oost, omdat scholen ontstaan waar nieuwe bewoners met kinderen komen te wonen.

De ontstaansgeschiedenis van Oost begint rond 1874 als het stadsbestuur besluit dat er ook buiten de singel gebouwd mag worden. Er waren wel al twee nederzettingen ten oosten van de binnenstad: Oudwijk en Abstede. Maar vanaf 1874 mocht er worden uitgebreid. En dat begon in Oost met twee parken: het Hogelandsepark en vooral het Wilhelminapark. Daarna volgen de huizen met nieuwe bewoners.

Voor de kinderen van de nieuwe bewoners werden diverse scholen gesticht: een katholieke school, een protestante school en een openbare school aan de Abstederdijk. Saillant detail: de scholen lagen direct naast elkaar.

Voor de bewoners van het Wilhelminapark werd De Wilg gebouwd. Een vrouwelijk gebouw met veel licht en kleuren: fraai beschilderde plafonds, ornamenten aan de muren, bloemen voor de ramen. En met een toren! Het pand werd 'de kinderhemel op aarde' genoemd. Een prachtig pand dat echter snel te klein was voor alle kinderen. De gemeente moest in 1919 ingrijpen met een spreiding van kinderen over de wijk via een loting. Dit leidde ertoe dat meer kinderen op de scholen aan de Abstederdijk terecht kwamen.

In die conflictueuze periode richtte een groep ouders een nieuwe school in de wijk op: de Utrechtse Schoolvereniging (USV). Een school op algemeen bijzondere grondslag. Dat betekent dat alle leerlingen van alle religies of stromingen welkom zijn en er een grote betrokkenheid van ouders wordt gevraagd en is. Die ouders hebben zeggenschap via een algemene leden vergadering. En die zeggenschap maakt de school uniek.

Die stevige zeggenschap van ouders heeft er waarschijnlijk ook voor gezorgd dat de USV de enige (lagere) basisschool is die nog steeds bestaat. Dit terwijl alle andere genoemde lagere scholen zijn verdwenen. De panden zijn verbouwd naar (dure) appartementen of hebben een andere bestemming gekregen, zoals De Wilg.

Frans Alkemade kon er op 29 mei met veel humor en ook veel gevoel voor nostalgie over vertellen, want hij is bestuurder geweest van de USV. In de zaal zaten bewoners die op de scholen hebben gezeten, erover hebben geschreven of er anderszins mooie herinneringen aan hebben. Het was dus weer een mooie avond.