Voedselvoorziening Oost; familie Jongerius
Robbert Jongerius was te gast bij het Cultuurhistorisch Café Utrecht Oost op 30 januari. Hij vertelde over de ontwikkeling van de voedselvoorziening in Utrecht Oost die de rode draad vormde door zijn persoonlijke leven. Zijn overgrootvader, opa en vader waren hoveniers en hebben vele veranderingen en innovaties meegemaakt.
Eind 19e eeuw vormden de hoveniers hechte gemeenschappen die hun eigen taal hadden. Snijden, trekken, plukken waren de woorden die zij bijvoorbeeld gebruikten voor 'oogsten'. Ze waren ook streng in de leer. Je had de katholieken en de oud-katholieken (zij wezen het kerkcentralisme af). Vrouwen droegen op zondag zwarte kleren met zwarte mutsen met kralen. Door de week trokken de hoveniersvrouwen naar de binnenstad om de voedselproducten te verkopen op de hoveniersmarkt en daarna te venten in de rest van de stad. Omdat de gemeenschappen van en op het land (met prachtige boomgaarden en tuinderijen) leefden, hadden ze wat we nu een 'gezonde leefstijl' noemen. Veel hoveniers zijn meer dan tachtig jaar oud geworden, in die tijd heel opvallend.
In 1905 veranderde alles met de komst van de groente- en vruchtenveiling. In het begin was die veiling geen succes, want de vele hoveniers brachten kleine hoeveelheden groente of fruit naar de veiling. Want dat waren ze gewend om te produceren. Vaak ook specialistisch, omdat ze hun eigen klantbestanden hadden opgebouwd rond specifieke producten. Voor de grotere veiling was dat niet efficiënt. Dus werden er 'blokken' voorgeschreven: grote hoeveelheden die makkelijker konden worden geveild. Zo deed 'standaardisatie' zijn intrede. Hoveniers gingen ook grotere werkgebieden verder van de stad ontginnen om aan deze eisen te voldoen. En er werden kassen gebouwd om sneller in het (voor)jaar groente en fruit te kunnen leveren. In 1926 kwam de tweede grote verandering: de opening van een nog grotere veiling aan de Merwede waardoor producten ook sneller aan- en afgevoerd konden worden.
Voor de voedselproductie van de familie Jongerius in Utrecht Oost waren de veranderingen in het begin lucratief, maar op een gegeven moment niet meer omdat verdere schaalvergroting niet mogelijk was op het eigen terrein. Robbert zag de afgelopen jaren kans om het terrein te transformeren naar een educatieve, zorgzame en lokale voedselvoorziening: Koningshof. Vanaf maart kun je er lokale voedselproducten kopen, er zijn hovenierswandelingen, er worden workshops georganiseerd en mensen vinden er rust na een burn-out. Een oase voor Utrecht Oost die in waarde stijgt omdat de bewustwording groeit dat een gezonde stad goed zorgt voor zijn 'omland' (het omliggende land).
Klik hier voor meer informatie over Koningshof.
